Jezelf vertellen dat je niet bang hoeft te zijn...

We hebben allemaal geleerd om na te denken en irrationele gedachten tegen het licht te houden. We zijn meestal redelijk goed in het beredeneren waarom iets niet klopt.

Maar als dat ‘iets’ ons gevoel betreft dan kunnen we wel mooie redenaties opbouwen waarom we bijvoorbeeld niet bang of onzeker hoeven te zijn, maar ons gevoel luistert daar vaak niet naar.

Sterker nog... het gebeurt vaak dat onze positieve redenaties een averechts effect hebben. Soms worden positieve gedachten als: “Je hoeft niet onzeker te zijn, want je kan het...” of “je bent waardevol...” gevolgd door een klein innerlijk stemmetje dat duidelijk maakt: “Dat geloof je toch zelf niet...”

Dat noemen we ‘afweer’, en die afweer zorgt er voor dat een automatisme beschermd wordt. De manier waarop we omgaan met ons gevoel is immers volledig geautomatiseerd. We denken er niet over na, het gebeurt ‘vanzelf’. Dat geldt ook voor de manier waarop je bijvoorbeeld gevoelens van onzekerheid oproept of spanning vasthoudt.

Je afweer is een soort ‘innerlijke eigenwijsheid’. Ook al heb je nog zoveel last van je klacht... diep van binnen ben je er onbewust vaak van overtuigd dat dit de beste manier is om om te gaan met deze zaken of deze gevoelens.

Die manier is immers ontstaan als gevolg van een vaak langzaam ingesleten proces en daarmee een volledig onbewust automatisme geworden.

Daarom werken affirmaties vaak niet goed. Het is alsof je jezelf iets wijs probeert te maken, terwijl je het diep van binnen anders beleeft. Jim Rohn zegt zo mooi: “Affirmeer alleen de waarheid”. Als het slecht gaat... gaat het slecht, en het heeft dan geen nut om daar mooie woorden tegenover te zetten. Je houdt dan jezelf voor de gek. “Kom in actie”, dat is het enige verstandige advies.

Dat in actie komen houdt dan in dat je in therapie leert om te communiceren met die gevoelens. Dat je leert om daadwerkelijk zelf weer grip te krijgen op je gevoel en in staat bent tot ‘zelfsturing’. Dat gaat vaak gemakkelijker dan je verwacht.

Zo kun je leren om onbewuste processen en automatismen in jezelf te veranderen: door te stoppen met ‘praten over’, ‘beschouwen’, ‘theorieën’, ‘excuses’, ‘mooie woorden en affirmaties’ en daadwerkelijk te leren met hypnotherapeutische technieken grip te krijgen op je gevoelens.

Je leert zo, als het ware, het stuur weer in handen te nemen. Zodat je na een tijdje op een bestemming aankomt waar je wilt zijn...

Waar komt je klacht vandaan...?

Aan het begin van de therapie vraag ik vaak aan cliënten wat ze van mij verwachten. Vaak hoor ik dan: “... dat ik weet waar het vandaan komt...”.

De overtuiging die daar achter zit, is zoiets als: “Als ik weet waar het vandaag komt, dan kan ik het veranderen”. Maar de realiteit is dat dit in veel gevallen niets met elkaar te maken heeft.

Het weten hoe en waarom iets ontstaan is, wil nog niet zeggen dat je het dan ook daarmee verandert of niet meer doet. Een klacht of een gedrag is immers een onbewust automatisme geworden en of je nu wel of niet veel weet over het ontstaan, het automatisme gaat door.

Dat kun je vergelijken met lezen. Dat is een heel ingewikkeld proces om dat aan te leren, maar als je eenmaal kunt lezen, dan kun je niet eens meer naar een woord kijken zonder het automatisch te lezen. Zo krachtig is een automatisch proces. Je kunt het wel anders willen, maar toch gebeurt het zo.

Soms kan het nuttig zijn de oorzaak op te sporen, omdat daar aanknopingspunten liggen voor het veranderen van het achterliggende probleem. Soms kan het ook zijn dat de oorzaak nog actief is.

Maar heel vaak is er niet een eenduidige oorzaak. Soms ontstaan klachten door een samenloop van omstandigheden, of door een geleidelijke opstapeling van gebeurtenissen. In veel gevallen werkt een klacht als op elkaar inhakende tandwielen. Het één beïnvloedt het ander en lang niet altijd is duidelijk te achterhalen waarmee het begonnen is.

Waar het primair om gaat, is dat je onbewust en dus automatisch bepaalde dingen anders gaat doen. Dat die radartjes als het ware anders op elkaar gaan reageren. In het hier en nu. Het gaat er om dat je een nieuw automatisme aanleert, waardoor je je weer goed gaat voelen en je klacht kan veranderen.

Ik heb liever dat je zegt: “Ik snap er niks van, maar ik voel me steeds beter...” dan dat je “precies kunt vertellen hoe en waarom je je zo rot voelt...”. 

Het feit dat je er soms niks van snapt, heeft te maken met het feit dat je een verandering aanleert op het gebied van je gevoel, je automatismen, je onbewuste. Al het andere is maar redeneren, analyseren en ‘praten over’.

Daarom zullen we soms focussen op de oorzaak van je klacht - als het vermoeden bestaat dat deze nog een actieve rol speelt - maar zullen we even zo vaak de oorzaak laten voor wat het is en in het hier en nu daadkrachtig het achterliggende mechanisme achter je klacht veranderen of nieuwe automatismen aanleren.