Het onbewuste...?!

Stel je voor dat je op straat loopt en je komt iemand tegen waarbij je denkt: “Waar ken ik die van... ?? Bekend gezicht...” en je probeert het te herinneren. Maar het lukt je niet, en je gaat gewoon weer verder met de dingen die je aan het doen bent. Het kan dan best zo gaan dat je ‘s avonds zit te eten en ineens schiet de naam van die persoon je te binnen...!

Hoe kan dat?!  Dat is een alledaags voorbeeld van hoe je onbewuste op zoek was naar die naam, zonder dat je daar bewust van was. We noemen dat onbewust of ‘transderivationeel’ zoeken. Of je hebt een hele weg door de stad gereden zonder daar echt bewust van te zijn, je was in gedachten verzonken... en toch heb je veilig gereden. Dat zijn enkele alledaagse voorbeelden van het werk van je onbewuste.

Pas in 1963 ontdekte de neurochirurg Grey Walter voor het eerst dat mensen voordat ze zich bewust zijn van een gevoel al naar een gevoel handelen. En veel onderzoeken hebben al aangetoond dat we beslissingen eerst onbewust nemen en (soms een fractie van een seconde daarna) doen alsof we het allemaal bewust op een rijtje hebben gezet en bedacht hebben.

Je zou je de menselijke geest kunnen voorstellen als een ijsberg. Het topje boven water is het bewuste, maar het grootste deel zit onder water, dat is het onbewuste. Maar zonder het onbewuste zou het bewuste niet kunnen bestaan en niet kunnen functioneren.

Even een paar feiten: Het bewuste werkt met een snelheid van 60 bits per seconde. Het onbewuste werkt met een snelheid van 11,2 miljoen bits per seconde. We kunnen onbewust zo’n 200.000 keer zoveel verwerken als bewust. Bewust kunnen we maar één ding tegelijk, onbewust hebben we vaak tal van parallelle processen actief.

Allerlei heel gecompliceerde zaken doen we vanuit het onbewuste gestuurd moeiteloos en automatisch. Neem bijvoorbeeld lezen, dat heb je met moeite aangeleerd en nu doe je het volledig automatisch en dat soms terwijl je praat... en autorijdt... Wat je onbewuste kan is ongelooflijk.

Het is daarom vrij naïef als je denkt dat je met een bewust inzicht wel tal van zaken in je leven, in je gedrag of in je gevoel zal veranderen. Soms lukt dat, als je onbewuste gaat meewerken, maar meestal is alleen bewust inzicht en analyseren zoiets als het paard achter de wagen spannen... Op basis van alleen bewuste inzet, inzicht en discipline hou je iets uiteindelijk niet vol. Dat gebeurt pas als het een automatisch onbewust proces is geworden.

Het onbewuste is veruit het grootste deel van ons bewustzijn en zorgt er voor dat we leren, dat we op ideeën komen, het regelt alle automatismen in ons lichaam en in onze geest en zorgt er voor dat we niet hoeven na te denken over de meeste dingen die we doen. Ze gaan vanzelf. Van lopen tot autorijden, van schrijven tot op ideeën komen, van je blij voelen tot oude pijnlijke herinneringen weer voelen, van blozen tot angsten, van slapen tot allerlei psychosomatische klachten.

Als mensen zelf contact willen maken met dat onbewuste ervaren de meeste mensen een blokkade. Dat lukt niet zomaar. En dat is maar goed ook, want het gedeelte van onze geest waar alle geautomatiseerde zaken plaatsvinden, is als het ware beveiligd. Je kunt op je werk ook niet zomaar bij de techniek achter het computersysteem, daar heb je ‘systeembeheerders’ voor.

Om die blokkade voorbij te gaan, iets aan te leren op het niveau van automatismen en om dus bij het mechanisme achter je klacht te komen, heb je een hypnotherapeut nodig.

Zonder trance geen echte verandering. Als in het onbewuste ‘het kwartje niet valt’ blijft het bij mooi ‘praten over’, bij ‘inzicht’. Alleen als het achterliggende mechanisme in je onbewuste verandert, ga je dingen echt automatisch, blijvend en vanzelf anders doen.

We kennen allemaal genoeg voorbeelden van mensen die met de beste inzichten aan de slag gaan... maar maanden of soms jaren later weer terug zijn waar ze waren begonnen. 

Veranderingen die niet geworteld zijn in het onbewuste zijn als plantjes die bij de minste geringste storm weer omwaaien.

Veranderingen en Transformaties in 2013

De meeste mensen kennen wellicht het verhaal van Dickens ‘A Christmas Carol’, waarin de oude Scrooge een transformatie doormaakt van oude verzuurde vrek tot vriendelijke sociaal betrokken persoon.

Er is in deze periode een klein onderzoekje gedaan naar mensen die een dergelijke radicale ommekeer in hun leven hebben meegemaakt. Kenmerkend bij een dergelijke ommekeer in je leven is dat je in een situatie komt waar je hele leven klaar is voor verandering. Vergelijkbaar bij water wat bijna aan de kook is. Daar gaat, zo concluderen de onderzoekers, dus innerlijk werk aan vooraf.

Maar even zo vaak zien we om ons heen mensen bij wie het water maar niet aan de kook raakt... Ze zijn niet echt gelukkig, maar niet ongelukkig genoeg om in beweging te komen en om te veranderen. Ze krijgen hun innerlijke drijfveren niet gemobiliseerd om daadwerkelijk een verandering door te maken.

Dat is de situatie die ik in therapie nog weleens meemaak. Belangrijk is om te leren je onbewuste en je gevoelens te mobiliseren als een drijvende kracht, zodat de innerlijke pijn en je innerlijke verlangens je kunnen aanzetten om een ommekeer te maken. Of het nu gaat om het stoppen met roken, afvallen of een verstrekkende ommekeer als Ebenezer Scrooge, het is noodzakelijk om de stappen te maken diep in je onbewuste, in je gevoel en niet alleen in je hoofd. 

We worden allemaal gedreven door automatismen en diepere onbewuste behoeften en we kennen allemaal het verschijnsel dat je begin januari het roer kan omgooien om te ontdekken dat je begin februari weer terug bent bij je oude gewoontes. 

Wil je in 2013 écht dingen aanpakken en veranderen?  En ervaar je in je leven dat dit moeilijker is dan het lijkt? 

Kijk gerust even rond op mijn website...

Waar ligt de grens tussen therapie en coaching?

Zo’n 80% van mijn cliënten komen bij mij omdat ze van een psychische of psychosomatische klacht afwillen. Zo’n 15% van mijn cliënten hebben geen klachten, maar hebben het gevoel dat er meer in hen zit dan er uit komt. En zo’n 5% van mijn cliënten weten dat het verstandiger is om problemen voor te blijven en kiezen voor een voortdurend coachingstraject, we zien elkaar dan bijvoorbeeld één keer in de maand gedurende jaren.

In therapie werken we aan de achterliggende oorzaak waardoor een probleem ontstaat. We zijn dus niet alleen een symptoom (een klacht) aan het wegnemen, maar stimuleren een dusdanige ontwikkeling in jezelf dat soortgelijke klachten ook niet meer zullen voorkomen. Ik vergelijk therapie vaak met ‘werk onder de grond’. Als de fundering van je bouwwerk niet goed zit, dan kun je met veel inzet en enthousiasme bouwen, maar zal het gebouwde geen stand houden.

Dat hoor ik vaak als mensen dingen vertellen als: “Het lukt me maar niet om....  Iedere keer....” en dan blijkt dat ze onbewust tegen klachten of barrières aanlopen of dat ze zichzelf onbewust tegenwerken.

In coaching ligt het accent sterk op het op- of verbouwen van je leven. Als je bijvoorbeeld je angsten hebt overwonnen en weer je vrijheid terughebt, is het nog wel de vraag hoe je die vrijheid gaat gebruiken in je nieuwe angst-vrije leven. Wat zijn je doelen? Hoe ga je ze bereiken? Welke mogelijkheden heb je in jezelf? En hoe kun je zo goed mogelijk genieten van het proces terwijl je op je doelen afgaat? Hoe kun je met plezier werken en al je talenten benutten en ontwikkelen?

Zo liggen therapie en coaching in elkaars verlengde en komt het vaak voor dat therapie even wat coachingselementen bevat en dat we soms wat therapeutisch werk kunnen doen in een coachingstraject. 

Alleen coaching zonder therapeutische interventies waar nodig, is als bouwen en niet omkijken naar de bouwgrond, en alleen therapeutisch werk zonder coachingselementen is als innerlijk werk met te weinig concrete stappen hoe dingen in de dagelijkse praktijk vorm te geven.